Sprzedaż wierzytelności w trakcie procesu i postępowania sądowego
Wierzytelność z faktury możesz sprzedać w każdej chwili sprawy sądowej: po złożeniu pozwu, po nakazie zapłaty i po nadaniu klauzuli wykonalności. Zgoda dłużnika nie jest potrzebna, a sprawa toczy się dalej. Im dalej zaszedł proces, tym więcej zapłaci kupujący. Wpisz NIP dłużnika, kwotę i termin, a zobaczysz widełki ceny.
Czy można sprzedać wierzytelność w trakcie procesu
Tak. Kodeks cywilny pozwala przenieść wierzytelność na inną osobę bez zgody dłużnika (art. 509), chyba że zakazuje tego umowa z dłużnikiem albo przepis. To, że sprawa jest już w sądzie, niczego tu nie zmienia. Kodeks postępowania cywilnego mówi wprost, że zbycie w toku sprawy prawa objętego sporem nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy (art. 192 pkt 3).
Najczęściej sprzedają firmy, które złożyły pozew, a potem policzyły, ile to jeszcze potrwa. Opłata sądowa jest wpłacona, pełnomocnik pracuje, a od rozprawy do egzekucji mija często ponad rok. Sprzedaż zamienia ten czas w gotówkę teraz. Kupujący przejmuje ryzyko, że dłużnik wygra albo okaże się niewypłacalny, i sam doprowadza sprawę do końca.
Co dzieje się ze sprawą w sądzie po sprzedaży wierzytelności
Sprawa nie jest umarzana i nie zaczyna się od nowa. Zmienia się tylko to, kto po stronie powoda prowadzi ją dalej i na kogo zostanie wystawiony tytuł wykonawczy. W praktyce są trzy warianty:
| Wariant | Kto prowadzi sprawę | Co musi się wydarzyć | Kiedy się sprawdza |
|---|---|---|---|
| Kupujący wstępuje na Twoje miejsce | kupujący jako powód | zgoda pozwanego dłużnika (art. 192 pkt 3 k.p.c.) | dłużnik nie protestuje, zwykle przy nakazie bez sprzeciwu |
| Ty prowadzisz sprawę do wyroku | Ty, formalnie dalej jako powód | umowa z kupującym, kto płaci pełnomocnika i dalsze koszty | dłużnik nie zgadza się na zmianę strony |
| Kupujący dołącza jako interwenient | Ty, a kupujący wspiera Cię w sprawie | zgłoszenie interwencji ubocznej | kupujący chce sam pilnować dowodów i terminów |
W drugim i trzecim wariancie wyrok zapada na Twoją rzecz, a kupujący po jego uprawomocnieniu wnosi o klauzulę wykonalności na siebie jako następcę (art. 788 k.p.c.). Do tego potrzebna jest umowa cesji z podpisami poświadczonymi urzędowo, najprościej u notariusza. Ustal to z kupującym przed podpisaniem umowy, bo zwykły podpis nie wystarczy sądowi.
Ile zapłaci kupujący na każdym etapie postępowania sądowego
Każdy etap procesu zdejmuje z kupującego część pracy i ryzyka, więc podnosi cenę. Według reguł opisanych na stronie jak wyceniamy nakaz zapłaty albo prawomocny wyrok mnoży bazową cenę przez 1,18, a tytuł z klauzulą wykonalności przez 1,32. Umorzona, bezskuteczna egzekucja obniża ją do 0,38. Przykład dla faktury na 20 000 zł od spółki z KRS, 8 miesięcy po terminie:
| Etap sprawy | Procent kwoty | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| przed pozwem albo pozew złożony, bez nakazu | 22 do 38 | około 4 400 do 7 600 zł |
| nakaz zapłaty albo prawomocny wyrok | 26 do 45 | około 5 190 do 8 970 zł |
| tytuł z klauzulą wykonalności | 29 do 50 | około 5 810 do 10 030 zł |
| egzekucja umorzona jako bezskuteczna | 8 do 14 | około 1 670 do 2 890 zł |
W formularzu zaznacz pole „Są nakazy zapłaty albo wyroki” i przy każdej fakturze wybierz jej status. Jeśli sprawa się toczy, a nakazu jeszcze nie ma, wybierz status przedsądowy. Złożony pozew i tak działa na Twoją korzyść, bo przerywa bieg przedawnienia (art. 123 k.c.), więc kupujący nie musi się spieszyć ze starszą fakturą. Więcej przykładów kwot znajdziesz w poradniku ile można dostać za fakturę po terminie.
Kiedy opłaca się sprzedać, a kiedy poczekać na wyrok
Decyzję ułatwia porównanie dwóch liczb: ceny z wyceny teraz i tego, co realnie odzyskasz, prowadząc sprawę sam, po odjęciu kosztów i czasu. Przy fakturze na 20 000 zł opłata od pozwu to 1 000 zł, w postępowaniu nakazowym czwarta część tej kwoty. Do tego wynagrodzenie pełnomocnika i opłaty komornicze, które odzyskasz od dłużnika tylko wtedy, gdy ma z czego zapłacić.
- Sprzedaj teraz, gdy dłużnik złożył sprzeciw i spór potrwa, gdy w KRS widać zaległe sprawozdania albo zmiany w zarządzie, gdy potrzebujesz gotówki na bieżące płatności.
- Poczekaj na nakaz, gdy pozew jest w postępowaniu nakazowym albo upominawczym i dłużnik dotąd nie kwestionował faktury. Nakaz bez sprzeciwu to zwykle kilka tygodni, a podnosi cenę o kilkanaście procent.
- Sprzedaj po klauzuli, gdy masz już tytuł wykonawczy, ale nie chcesz zlecać egzekucji i czekać na komornika. Co zmienia toczące się postępowanie egzekucyjne, opisujemy w poradniku sprzedaż wierzytelności w trakcie egzekucji komorniczej.
Jakie dokumenty przygotować do sprzedaży w trakcie sprawy
Kupujący wierzytelności sądowej ocenia nie tylko fakturę, ale też to, jak daleko jest sprawa i czy dłużnik ma przeciw niej mocne zarzuty. Dłużnik zachowuje wobec kupującego te same zarzuty, które miał wobec Ciebie (art. 513 k.c.), dlatego kupujący chce je znać przed ofertą. Przygotuj:
- fakturę, umowę albo zamówienie i dowód wykonania (protokół odbioru, WZ, korespondencję),
- wezwanie do zapłaty z potwierdzeniem nadania,
- odpis pozwu z sygnaturą akt i nazwą sądu,
- nakaz zapłaty albo wyrok, a jeśli dłużnik złożył sprzeciw, także sprzeciw,
- tytuł wykonawczy z klauzulą, jeśli już jest,
- zestawienie poniesionych kosztów sądowych i zastępstwa.
Odpowiadasz za to, że wierzytelność istnieje, a za wypłacalność dłużnika tylko wtedy, gdy wyraźnie to przyjmiesz w umowie (art. 516 k.c.). Pełną listę dla kilku faktur naraz opisujemy w poradniku jak przygotować portfel faktur do sprzedaży.
Jak sprzedać wierzytelność w toku sprawy w czterech krokach
- Wycena. W formularzu u góry strony wpisujesz NIP dłużnika, kwotę, termin płatności, a po zaznaczeniu pola „Są nakazy zapłaty albo wyroki” także status sprawy. Każda faktura dostaje widełki i werdykt, czy nadaje się do sprzedaży.
- Wniosek o szczegóły. Firmy kupujące z KRS albo CEIDG widzą anonimowy opis sprawy: kwotę, wiek, etap w sądzie i województwo. Nazwę dłużnika i akta dostają dopiero po zobowiązaniu do poufności.
- Umowa cesji. Ustalacie cenę, wariant prowadzenia sprawy i to, kto ponosi dalsze koszty. Podpisy poświadczacie urzędowo, żeby kupujący dostał klauzulę na siebie. Wzór i kolejność kroków opisujemy przy cesji faktury.
- Zawiadomienia. Zawiadamiasz dłużnika o przelewie (art. 512 k.c.), a sąd o zbyciu prawa objętego sporem. Cena trafia na Twoje konto zgodnie z umową.
Jeśli Twoich faktur jest więcej i są w różnych stadiach, zajrzyj na strony o wykupie wierzytelności i sprzedaży niezapłaconych faktur.
Pytania
Częste pytania
Czy można sprzedać wierzytelność w trakcie procesu?
Tak. Wierzyciel może zbyć wierzytelność bez zgody dłużnika także wtedy, gdy sprawa o zapłatę jest w sądzie. Zbycie nie wpływa na dalszy bieg sprawy (art. 192 pkt 3 k.p.c.). Kupujący może wstąpić na miejsce powoda za zgodą pozwanego, a bez niej sprawę prowadzi dalej sprzedający.
Czy dłużnik musi zgodzić się na sprzedaż wierzytelności w trakcie postępowania sądowego?
Na samą sprzedaż nie. Zgoda pozwanego dłużnika jest potrzebna tylko po to, żeby kupujący zajął miejsce powoda w toczącej się sprawie. Bez tej zgody wyrok zapada na rzecz sprzedającego, a kupujący po jego uprawomocnieniu wnosi o klauzulę wykonalności na siebie.
Kto płaci koszty procesu po sprzedaży wierzytelności?
To ustalacie w umowie cesji. Zwykle kupujący przejmuje dalsze koszty i prawo do zwrotu kosztów od dłużnika, a cena uwzględnia to, co już wpłaciłeś. Jeśli sprawę dalej prowadzisz formalnie Ty, umowa musi określać, kto płaci pełnomocnika i opłaty.
Czy nakaz zapłaty podnosi cenę wierzytelności?
Tak. Kupujący nie musi już udowadniać długu w sądzie, więc płaci więcej. W naszej wycenie nakaz zapłaty albo prawomocny wyrok mnoży cenę bazową przez 1,18, a tytuł z klauzulą wykonalności przez 1,32. Umorzona, bezskuteczna egzekucja obniża ją do 0,38.
Jaka forma umowy jest potrzebna przy sprzedaży wierzytelności w trakcie procesu?
Wystarczy umowa na piśmie, ale jeśli kupujący ma dostać klauzulę wykonalności na siebie, przejście wierzytelności trzeba wykazać dokumentem z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 788 k.p.c.). Najprościej poświadczyć podpisy obu stron u notariusza.
Sprawdź, ile są warte Twoje faktury po terminie
Jedna wycena do 10 faktur bez konta, wynik w minutę.